Hij is een veelgevraagd spreker op internationale conferenties. Geroemd om z’n tegendraadse standpunten, messcherpe analyses en met humor doorspekte lezingen over bedrijfsstrategie, innovatie en ondernemerschap. We hebben het over Freek Vermeulen, Associate Professor of Strategy and Entrepreneurship aan de London Business School. Op het PensioenEvent 2014 is hij één van de keynotespeakers. Het thema van zijn presentatie: ‘Veranderen: makkelijker gezegd dan gedaan’. Als opwarmer alvast een tipje van de sluier…

Interview Print dit artikel
Prof. Freek Vermeulen, , topspreker op PensioenEvent 2014. Interview door Geert de Vries, freelance copywriter. Maandag 08 september 2014.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat zeven van de tien bedrijven technologische veranderingen niet overleven. Waar gaat het mis?
‘Veranderen is moeilijk. Dat geldt voor mensen, maar helemaal voor bedrijven. Vaak ziet iedereen dat het fout gaat, maar toch lukt het niet om met elkaar de omslag te maken. Drie kernoorzaken spelen hierbij een rol. Ten eerste ontstaan er binnen organisaties gaandeweg formele, rigide structuren. Eilandjes, die niet meer met elkaar samenwerken of met elkaar communiceren, maar hun eigen koers volgen. De tweede oorzaak is routine. Bedrijven hebben ooit voor een bepaald businessmodel gekozen en de bijbehorende processen zijn geleidelijk ingeslepen in vaste patronen. Men werkt al dertig jaar op dezelfde manier en niemand vraagt zich meer af waarom: ‘Zo doen wij het nu eenmaal.’ Terwijl wat toen effectief was, in de huidige veranderde wereld niet meer relevant is. Tijdens het PensioenEvent zal ik hiervan voorbeelden geven. De derde kernoorzaak zijn scheefgetrokken machtsverhoudingen: in de loop der tijd krijgen bepaalde afdelingen en mensen meer macht en middelen dan andere. Als je dit wilt veranderen, betekent het per definitie dat je van machtige partijen in de organisatie dingen gaat afpakken. En dat roept verzet op. Wat je in de praktijk ziet, is, dat bedrijven deze drie kernoorzaken niet of onvoldoende onderkennen en wanneer het water tot de lippen staat, kiezen voor het bekende procédé van reorganiseren en ‘downsizen’. Soms werkt het inderdaad om te snoeien, maar dan hoofdzakelijk op de korte termijn. Op de lange termijn gaan deze bedrijven meestal alsnog kapot, doordat de motivatie van werknemers afneemt en het personeelsverloop sterk stijgt.’

Drie van de tien bedrijven redden het wel. Wat doen zij anders?

Sommige ‘overlevers’ kruipen door het oog van de naald en beleven een bijna-doodervaring.

‘Wat we van deze ‘best practises’ kunnen leren, is dat je om te kunnen overleven echt iets anders moet gaan doen. Of wat je doet op een totaal andere manier moet aanpakken. En niet door pas in beweging te komen als de problemen zich aandienen; de kat uit de boom kijken, is dodelijk. De bedrijven die het redden, hebben in hun organisaties mechanismen ingebouwd waardoor ze proactief kunnen veranderen. Zij kijken niet naar veranderingen in de markt om daar vervolgens op te reageren, maar ze proberen die veranderingen vóór te zijn, zo niet zelf te veroorzaken. Ook hiervan geef ik tijdens het PensioenEvent voorbeelden. Een tweede belangrijke les is dat je als organisatie moet investeren in een goed HR-beleid. Veranderen is en blijft lastig, maar zonder gemotiveerd, loyaal en gekwalificeerd personeel en een bedrijfscultuur met effectieve informele netwerken en processen gaat het je sowieso nooit lukken. Overigens, vergis je niet: sommige ‘overlevers’ kruipen door het oog van de naald en beleven een bijna-doodervaring. Neem IBM. Het was ooit het grootste en machtigste bedrijf ter wereld en ging bijna ten onder toen de pc-markt begon te groeien. IBM heeft zich hersteld door de overstap te maken naar ‘solutions-provider’, maar het was kantje boord. Hetzelfde geldt voor Intel, dat overeind is gebleven door op tijd te switchen van geheugenchips naar microprocessors.’


Over HR-beleid gesproken: de AOW-leeftijd in Nederland gaat omhoog naar 67 jaar en wordt vanaf 2024 aan de levensverwachting gekoppeld. Jongeren van nu moeten straks tot hun 70ste of langer doorwerken. Wat betekent deze ‘grijze revolutie’ voor bedrijven?
‘Het is een grote verandering die zeker impact zal hebben, maar er is geen fundamenteel verschil tussen demografische en technologische ontwikkelingen. Elke verandering brengt onzekerheden met zich mee en als organisatie zul je je daaraan moeten aanpassen. Linksom of rechtsom, en liever vandaag dan morgen. Op dit moment zijn er internationaal al bedrijven die hun businessmodel innoveren om oudere medewerkers zo goed mogelijk te kunnen (blijven) inzetten. Onlangs heb ik een casestudy afgerond over Eden Mccallum, een Brits managementconsultingbedrijf. Dit bedrijf beschikt over een flexibele schil van zo’n duizend hooggekwalificeerde managementconsultants; niemand van hen staat op de loonlijst. Daar zitten ook ouderen tussen, die met hun jarenlange ervaring bepaalde taken heel goed kunnen uitvoeren. Ik verwacht dat in de komende jaren meer van dit soort totaal nieuwe businessmodellen gaan ontstaan.’

Zwitserleven heeft onlangs onderzoek gedaan onder 150 Nederlandse bedrijven. Drie kwart geeft aan geen werk te hebben voor werknemers van 70 jaar. Schrik je hiervan?
‘Dat niet, maar het geeft wel te denken. Deze bedrijven zitten duidelijk nog in het eerste stadium van veranderingstrajecten: de ontkenningsfase. De uitkomst van dit onderzoek is feitelijk een waarschuwing voor henzelf dat zij, als ze niets doen, straks achter de feiten aanlopen en op termijn ten onder gaan. Mijn advies is dan ook: open de ogen, stel je proactief op en denk er nu over na in plaats van over vijftien jaar. Wacht daarbij niet op het ene grote idee aan de bestuurstafel van het topmanagement, maar stimuleer en faciliteer lokale initiatieven om daar op kleine schaal mee te experimenteren. De ervaring leert dat nieuwe ideeën het meest vruchtbaar zijn als ze vanuit verschillende hoeken worden samengebracht en samenvloeien.’

Wie is Freek Vermeulen?

Freek Vermeulen (Rosmalen, 1970) studeerde bedrijfseconomie aan Tilburg University, waar hij in 1999 promoveerde. Sinds 2000 geeft hij colleges en trainingen aan de London Business School. Als ‘associate professor of Strategy and Entrepreneurship’ behoort hij tot de vaste staf. Voor zijn werk als docent ontving Freek Vermeulen van de London Business School de ‘Best Teacher Award’ en de prestigieuze ‘Excellence in Teaching Award’ (2008). In 2010 behaalde hij aan de Universiteit Utrecht een tweede doctorsgraad in de organisatiewetenschappen. In dat zelfde jaar publiceerde Freek zijn wereldwijd geprezen boek ‘Business Exposed: The Naked Truth About What Really Goes on in the World of Business’ (in het Nederlands verkrijgbaar onder de titel ‘Business exposed: een no-nonsense analyse van de wereld van ceo's’). Artikelen over zijn wetenschappelijk werk verschenen onder meer in Harvard Business Review, Sloan Management Review, The Financial Times en Wall Street Journal. Anno 2014 schrijft hij een blog voor Forbes en Harvard Business Review. In Nederland is hij één van de vaste columnisten van Management Team. Voor meer informatie: www.freekvermeulen.com.


Zwitserleven PensioenEvent

Bent u benieuwd naar het verhaal van Freek Vermeulen op het PensioenEvent op 30 september in Amersfoort? U kunt zich hier aanmelden.
Deel dit artikel:

Reacties

Uw reactie

Volg Update op of LinkedIn. Of ontvang de Update nieuwsbrief in uw e-mail.