Groene fraude.

Een van de meest verbijsterende berichten van de laatste tijd was toch wel de groene fraude van Volkswagen. En dat om verschillende redenen. De eerste reden is dat Volkswagen een grote multinational is van naam en faam. Door deze fraude is die naam volledig om zeep geholpen. Ik ken geen nieuwsbron of ­researchrapport waarin dat is voorspeld. Bij sommige bedrijven kun je aan hun acties zien dat hun normen en waarden niet op het gewenste niveau liggen. Zulke signalen lijken er niet te zijn geweest. Voor de olieramp in de Golf van Mexico van BP heb ik nog wel eens een analist gehoord die wees op de lagere kosten voor veiligheid in vergelijking tot de concurrentie. Als belegger heb je dan heel lang lagere kosten, hogere winsten en dus hogere koersen gezien. Dat voordeel wordt in een klap tenietgedaan. Was het bij BP nog een ongeluk, bij Volkswagen is het vooral schokkend dat het een doelbewuste ­actie is geweest. Iedereen weet dat auto's in de praktijk minder zuinig zijn dan uit de testen blijkt. Het afplakken van spiegels en het gebruik van speciale banden voor testen is een grijs gebied. Als je software installeert die alleen bij testen werkt, zit je ver buiten dit grijze gebied. Dan is het pikzwart. Je vraagt je af wat die ingenieurs hebben gedacht toen ze besloten dit te installeren.

Een tweede opvallende factor is de enorme grootte. Het bedrijf is € 25 mrd aan beurswaarde kwijtgeraakt. De vraag is of dat te veel is of te weinig. Door alle onzekerheden is die vraag eigenlijk niet te beantwoorden. Te denken valt aan boetes, het terugvorderen van subsidies, meer kosten voor nieuwe onderzoeken, 'class actions' (in de eerste vier dagen heeft VW al 26 claims ontvangen: het is tenslotte Amerika) en terugval in de verkopen. Niet alleen in de Verenigde Staten, maar wereldwijd.

Een derde bijzondere factor is dat dit een groene fraude is. Er werd niet gefraudeerd om geld, niet direct tenminste. Maar er werd gefraudeerd om een beter milieurapport te krijgen.

Beleggingstechnisch is er ook nog wel een bijzonderheid. We zitten aan het einde van het kwartaal. Je wilt dan als portfoliomanager niet dood gevonden met Volkswagen in je portefeuille. Dat betekent dat je heel wat moet uitleggen. Dus wordt het aandeel nog even snel verkocht, wat extra druk op de koers geeft. Bij BP zag je effect dat ook. En als iedereen hetzelfde doet, liggen de kansen meestal aan de andere kant. Bij BP bleek het een ultieme koopkans. Als u in de laatste dagen van het tweede kwartaal had gekocht had u na een halfjaar 40% meer rendement gemaakt in vergelijking met bijvoorbeeld Shell. Daarna werd deze winst overigens ook weer ingeleverd, toen de genoemde schade- en boetebedragen steeds ­groter werden.

Corné van Zeijl.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij ACTIAM. Daarnaast is hij een graag geziene beurscommentator bij onder meer RTL Z en BNR en schrijft hij columns voor verschillende media.