Going in style.

Van mijn oudste dochter kreeg ik een bioscoopbezoek voor de film Going in style voor mijn verjaardag. Samen met je dochter naar de film, dat soort kleine dingen maakt het leven goed. De film is een aanrader. Een feel good movie van de bovenste plank. Maar de film had ook een dieperliggende boodschap over pensioenproblemen veroorzaakt door een op korte termijn gericht systeem als de US.

Ik dacht eraan toen ik de dekkingsgraad van het pensioenfonds CalPERS voorbij zag komen. CalPERS is het grootste Amerikaanse pensioenfonds met een belegd vermogen van ongeveer U$ 300 miljard. Die dekkingsgraad is slechts 69%. Bij menig Nederlands pensioenbestuur zou er blinde paniek uitbreken. Het is natuurlijk veel makkelijker om gewoon uit te blijven keren en de problemen naar de toekomst door te schuiven. Toch heeft CalPERS de ‘moeilijke’ beslissing gemaakt om het verwachte rendement op de portefeuille te verlagen van 7,5% naar 7,0%. Dat zou toch mooi zijn, als je 7,0% op een gemixte portefeuille zou maken. Het lijkt mij erg opportunistisch. In de afgelopen 10 jaar hebben Amerikaanse aandelen het uitstekend gedaan, ondanks de kredietcrisis. De winsten staan op recordhoogte en de waardering is ook lang niet zo hoog geweest. Ook obligaties hebben een prachtige performance door de sterk gedaalde rente (van 5,0% naar 2,5%). In dit meewindscenario haalde CalPers een rendement van 5,1%. Maar de toekomst gaat volgens CalPers dus nog beter worden. Gaan de winsten in de komende 10 jaar harder stijgen, gaat de waardering van aandelen nog verder omhoog of gaat de rente nog verder dalen? Het alternatief is bijstorten, maar dan moet de staat Californië belastingen gaan verhogen. Heel vreemd, maar dat is ook geen populaire oplossing.

Ook de bedrijfspensioenfondsen zitten diep in de problemen. Volgens pensioenadviseur Mercer is de dekkingsgraad van de grootste 1.500 Amerikaanse bedrijven slechts 82%. Dat betekent een totaal pensioengat voor al deze bedrijven bij elkaar van maar liefst U$ 408 miljard. Een jaar eerder was dat nog U$ 404 miljard. En let wel, dat is na een jaar waarin aandelen maar liefst 12% opleverden. De dekkingsgraad kan eigenlijk alleen maar weer boven de 100% komen als aandelen en rente  tegelijkertijd hard stijgen. Dat is een soort scenario waarin je hoopt op eb en vloed tegelijk. Ter vergelijking de totale jaarwinst van deze bedrijven bedraagt U$ 1.400 miljard.

Als je dan naar de Nederlandse pensioensituatie kijkt, is het hier dankzij een strenge DNB zo gek nog niet. In de US is het mogelijk om heel lang te veel pensioen uit te keren, net zo lang tot dat je dekkingsgraad naar de 69% daalt. Zolang je je kop maar in het zand steekt en blijft hopen dat het beter zal gaan. De Amerikaanse pensioenfondsen zullen waarschijnlijk ten onder gaan, maar erg stijlvol is het niet.

Corné van Zeijl.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij ACTIAM. Daarnaast is hij een graag geziene beurscommentator bij onder meer RTL Z en BNR en schrijft hij columns voor verschillende media.