Visie oktober 2016.

De Amerikaanse economie blijft een gemengd beeld afgeven met een consument die onverwacht weer zwak besteedt terwijl aan bij de industrie het beeld juist weer wat begint te verbeteren. De groei in de eurozone kabbelt rond het trendniveau en is met de consument als motor wat minder afhankelijk van buitenlandse vraag dan in voorgaande jaren. Een aantal indicatoren is daarbij licht aan het verzwakken.

Economische ontwikkelingen in Europa

Groei in de eurozone blijft stabiel rond de 1,5%, maar de laatste tijd zijn er wel tekenen van verzwakking. Vooral de Duitse economie kende over juli een aantal tegenvallende cijfers. Zo vielen de industriële orders tegen terwijl de productie er nu al zwak bij ligt. Ook de exporten waren zwak. De wereldhandel ontwikkelt zich sowieso teleurstellend, getuige ook de stagnatie die het CPB in zijn wereldhandelsmonitor meldt. De meeste indicatoren voor de Duitse economie zijn echter nog steeds redelijk stabiel, zodat het mogelijk een toevallige reeks van tegenvallende cijfers betreft. Belangrijkste drager van de economische groei is nog steeds de consument en daar zijn weinig zwaktes te bespeuren. 
De Franse economie kromp in het tweede kwartaal licht, al moet gezegd worden dat vooral een forse afbouw van de voorraden de groei drukte. De belangrijkste bron van groei in Frankrijk de afgelopen jaren was de consument, maar daar lijkt de vaart de laatste maanden uit te zijn geraakt. De werkgelegenheid groeit ook in Frankrijk, zij het licht, dus er is wel perspectief voor aanhoudende consumptiegroei. Verder zit er erg weinig dynamiek in de Franse economie. Dit geldt ook voor Italië, waar de meeste indicatoren een lichte neerwaartse trend hebben en de groei in het tweede kwartaal stagneerde. Het belangrijke referendum over de staatshervorming, gepland voor 4 december, hangt als een zwaard van Damocles boven premier Renzi en maakt de Italiaanse regering niet daadkrachtiger. De Spaanse economie blijft zijn hoge groeitempo volhouden al zijn ook daar vermoeidheidsverschijnselen zichtbaar.

Rente

Financiële markten keken reikhalzend uit naar de vergaderronde van september waarin de Bank of Japan zijn monetair beleid zou herijken, de Fed mogelijk de rente zou verhogen en ook van de ECB nieuwe maatregelen mogelijk waren. Alleen de BoJ kwam met nieuwe stimulerende maatregelen over de brug. 
De Amerikaanse centrale bank besloot opnieuw een renteverhoging uit te stellen maar sorteerde wel voor op een renteverhoging in december. Ze gaven aan dat de argumenten voor een verhoging sterker waren geworden. Drie van de tien stemgerechtigden stemden overigens al wel voor een verhoging, een ongebruikelijk gebrek aan consensus. 
De ECB hield zich op de vlakte en gaat studeren op de beste manier om de huidige maatregelen soepel te kunnen uitvoeren. Door de voorwaarden van het huidige beleid, met als belangrijkste dat aangekochte obligaties niet lager mogen renderen dan de deporente van -0,4% én de aankopen per land naar rato van de kapitaalverschaffing aan de ECB (capital key ratio) te doen, heeft men zich in een hoek geschilderd. 
Voorafgaand aan de vergaderingen van vooral de BoJ en de Fed liep de kapitaalmarktrente gestaag op en kroop de Duitse tienjaars rente weer naar de zwarte cijfers. Met name de Amerikaanse beslissing voorlopig opnieuw niets te doen, stelde markten gerust dat er aan het klimaat van lage rente voorlopig nog geen einde komt. De stijging van de rente werd daarmee grotendeels weer teniet gedaan. 
Wij verwachten dat de tienjarige Duitse rente zich de komende drie maanden in een range van -0,25% tot 0,25% zal bewegen. Voor een twaalfmaands horizon zien wij de rente in een range van 0,00% tot 0,50% bewegen.

Aandelen

Aandelenbeurzen waren niet blij met de ECB-beslissing voorlopig niets te doen. Stiekem was gehoopt op in ieder geval verlenging van de periode waarin men obligaties zou blijven opkopen. Voorafgaand aan de vergadering waren de koersen al wat opgelopen, nadien werd deze winst weer geheel ingeleverd. De beslissing van de Amerikaanse centrale bank werd daarentegen wel verwelkomd en koersen liepen weer enkele procenten op. 
Per saldo bleven de uitslagen klein met koersen in de Pacific regio wat enthousiaster omdat daar de monetaire teugels opnieuw verder gevierd werden. Ook Emerging Markets profiteerden licht van het uitblijven van de Amerikaanse renteverhoging en de daarbij behorende zwakte van de dollar. Aandelenmarkten blijven echter uitermate rustig, zeker voor de septembermaand die de naam heeft nogal roerig te zijn. De volatiliteit blijft dan ook extreem laag.

Valutamarkten

De euro zit in uitermate rustig vaarwater ten opzichte van de dollar. Ook de beslissing van de ECB voorlopig niets te doen, zette de koers nauwelijks in beweging. Het opnieuw uitstellen van een renteverhoging door de Fed was door de markten wel verwacht, zodat deze beslissing de koersen nauwelijks in beweging bracht. Als we kijken naar prijsontwikkelingen en renteverhoudingen zou de euro nog wat aan kracht moeten winnen maar in de huidige omstandigheden zijn de acties van centrale banken dominant.

Beleggingsvisie

De groei in de eurozone kabbelt rond het trendniveau en is met de consument als motor wat minder afhankelijk van buitenlandse vraag dan in voorgaande jaren. Een aantal indicatoren is daarbij licht aan het verzwakken. Met name uit de Duitse economie kwamen over juli slechte cijfers, maar mogelijk is dit van voorbijgaande aard. Het laatste Ifo-cijfer (over september) liet juist weer een onverwacht sterke verbetering zien. 
De Chinese economie laat juist wat betere cijfers zien, zij het dat deze geforceerd lijken te worden door overheidsmaatregelen die op langere termijn niet houdbaar zijn. Groei in de meeste andere Emerging Markets is zwak, gehinderd door de Chinese groeivertraging. Het recente herstel dat zich voordoet in een aantal grondstoffenprijzen is echter positief voor veel van deze landen en dit zien we terug in veel leading indicators.