Visie oktober 2015.

De wereldeconomie verkeert nog steeds in een groeimodus, maar de basis hiervan wordt smaller. De Amerikaanse economie is hersteld na een periode van zwakte eerder dit jaar. Het groeipatroon is echter wel wat onevenwichtiger geworden, alhoewel de laatste maand er iets meer lichtpuntjes opdoemden. De economie van de eurozone is overtuigend op het groeipad gebleven. De signalen voor een serieuze groeivertraging in China worden ondertussen steeds sterker en overtuigender. We gaan er nog steeds van uit dat de Chinese beleidsmakers in staat zullen zijn een harde landing van de economie te voorkomen, maar een goede afloop is niet gegarandeerd. Zorgwekkend is ook de mogelijke uitstraling naar bijvoorbeeld de Duitse economie. Ondanks al deze zorgen verwachten we dat de wereldeconomie in een groeimodus blijft.

Economische ontwikkelingen

Verenigde Staten

De groei van de Amerikaanse economie in het tweede kwartaal is opwaarts herzien van 0,6% (t.o.v. het eerste kwartaal) naar 0,9%. Met een geannualiseerde groei van 3,6% is de groei daarmee flink hersteld van het tegenvallende eerste kwartaal. Belangrijker misschien nog is de samenstelling van de groei. Waar deze volgens de eerste berekeningen vrijwel geheel gedragen werd door de consument, blijkt uit de laatste cijfers dat ook de investeringen en de netto-exporten een positieve bijdrage leverden. Daarmee wordt de groei wat breder gedragen dan eerder gerapporteerd. De Amerikaanse centrale bank was in de laatste beleidsvergadering per saldo iets positiever over de ontwikkelingen in de Amerikaanse economie. De lagere inflatie en vooral de tegenvallende ontwikkelingen elders in de wereldeconomie weerhielden de beleidsmakers er echter van om een renteverhoging door te voeren.

Europa

De economie van de eurozone blijft in een gematigd tempo van 1½ á 2% groeien met nog steeds tekenen van lichte versnelling. Het beste nieuws is nog wel dat de groei steeds breder gedragen wordt. Duitsland is nog steeds de trekker van de regionale economie. Met een gewild exportpakket en een goedkope euro draait de exportmotor op volle toeren. De consument zit goed in zijn vel met een krappe arbeidsmarkt en relatief hoge loonstijgingen. Ook de signalen voor groei van de binnenlandse investeringen zijn recent weer aan het verbeteren. Helemaal zonder zorgen is het beeld echter niet. Duitsland is relatief gevoelig voor daling van de vraag vanuit China en andere Emerging Markets. Belangrijk is dat de twee andere grote landen van de eurozone, Italië en Frankrijk, steeds meer tekenen van leven tonen. De Italiaanse economie was gedurende heel 2014 gedompeld in een recessie, maar is sinds begin dit jaar weer op stoom aan het komen, al blijft het herstel natuurlijk fragiel. De Franse economie is voorzichtig aan het opleven, al is hier het herstel van de industriële productie nog brozer dan in Italië. De Franse economie wordt vooral getrokken door verbeterende exporten en  groeiende consumentenbestedingen. Van de kleinere economieën is het vooral Spanje dat sterk aan het groeien is met percentages op jaarbasis van tegen de 4%. Ook de Nederlandse economie heeft de wind flink in de zeilen.

De Britse economie blijft gestaag groeien met een tempo van 2,5% á 3%. Het eerste kwartaal van dit jaar was wat zwakker, maar inmiddels is de groei weer aangetrokken. De Bank of England staat nog niet in de startblokken voor een renteverhoging, maar bij aanhoudende groei zal echter begin volgend jaar de druk voor een renteverhoging flink toenemen.

China en Emerging Markets

De onduidelijkheid over de ontwikkelingen in de Chinese economie houdt aan. De officiële cijfers laten al een groeivertraging zien, met name in industrie en bouw, maar wat objectievere maatstaven wijzen erop dat de werkelijke groei nog wel eens meer kan tegenvallen. Als we kijken naar goederenvervoer, elektriciteitsproductie en bijvoorbeeld de importen, dan komt daar een beeld van slechts zwakke economische groei naar voren. Met name de importcijfers wijzen op daling over de hele linie, zowel naar aard van de geïmporteerde producten als naar landen van herkomst. Ook de exportgroei is geheel tot stilstand gekomen. We gaan er nog steeds van uit dat de Chinese beleidsmakers in staat zullen zijn een harde landing van de economie te voorkomen.

De tegenvallende gang van zaken in China heeft consequenties voor veel opkomende markten. Niet alleen de grondstoffen­producenten hebben het moeilijk, maar ook landen die hoger in de productieketen zitten. Zo zien ook landen als Taiwan en Korea hun exporten naar China terugvallen.

Rente

Ondanks de forse koersdalingen in de aandelenmarkten eind augustus, bleef de lange rente vrij stabiel en liep zelfs nog wat op. Mogelijk dat de verwachting van een Amerikaanse renteverhoging in september hierin een rol speelde. Renteniveaus schommelden vervolgens in een bandbreedte tot de Fed-vergadering van 17 september. Na het uitblijven van een renteverhoging zakte de rente weer weg. De argumentatie waarom de rente niet verhoogd werd, was misschien nog wel meer debet aan de daaropvolgende rentedaling dan het besluit zelf. Gewezen werd op de teleurstellende economische ontwikkelingen in Emerging Markets, maar ook op de turbulentie op de financiële markten.
Ook de geluiden vanuit de hoek van de ECB dat men in geval van nood bereid is het beleid van kwantitatieve  verruiming nog sterker aan te zetten en/of langer voort te zetten, droegen bij aan de lagere rente­standen.  Per saldo eindigde de Duitse tienjaars rente vrijwel onveranderd op 0,60%. De Amerikaanse rente steeg per saldo licht tot op 2,12% nadat onderweg echter de 2,3% gehaald was.

Aandelen

Aandelenbeurzen herstelden enigszins van de klappen die in de vorige verslagperiode (t/m 24 augustus) opgelopen waren, met name in de Emerging Markets en de VS. Europese beurzen bleven hierbij achter en moesten zelfs opnieuw wat inleveren.
 

in euro's 
september 22, 2015
LEVELYTD-1M-3M-6M-12M
MSCI USA 1.860,50 2,9% 0,2% -6,4% -10,7% 12,5%
MSCI EUROPE U$ 1.481,32 0,1% -4,4% -12,6% -15,1% -1,4%
MSCI PACIFIC U$ 2.206,90 4,1% -3,4% -10,1% -14,6% 5,8%
MSCI EM U$ 808,23 -8,1% 1,1% -16,2% -19,2% -10,5%
MSCI EMU U$ 164,39 0,6% -4,7% -13,2% -15,6% -0,9%
MSCI JAPAN U$ 2.670,29 11,4% -3,8% -7,5% -11,3% 13,8%


Markten bleven nerveus na de devaluatie van de Chinese munt en in aanloop naar de Fed-vergadering. Het uitblijven van die verhoging zorgde voor enige opluchting in Emerging Markets, terwijl de teleurstellende argumentatie de koersen in de VS en Europa onder druk zette. Ook de toenemende onzekerheid over de macro-economische vooruitzichten zorgt ervoor dat markten op scherp blijven staan.

Valutamarkten

Nadat de euro flink was opgelopen ten opzichte van de dollar, bleef de munt fluctueren in een vrij ruime bandbreedte. Het uitblijven van een Amerikaanse renteverhoging zorgde niet voor verdere koersstijging van de euro. Integendeel, de munt daalde aan het eind van de periode weer tot $1,12. Geluiden uit de hoek van de ECB dat men bereid zou zijn om verdere verruimingsmaatregelen te nemen indien nodig, zullen hier deels aan ten grondslag liggen. De onduidelijkheid van de Fed en de geringe bereidheid om tot renteverhoging over te gaan, maakt het weinig waarschijnlijk dat de dollar veel meer aan waarde zal winnen. De Chinese yuan bleef redelijk stabiel ten opzichte van de dollar. Valutamarkten willen de munt echter met alle macht omlaag hebben, wat de Chinese centrale bank probeert tegen te gaan. Het risico van een verdere daling van de Chinese munt blijft hiermee boven de markt hangen, wat deels ook de nervositeit in kapitaalmarkten verklaart.

Beleggingsvisie

De wereldeconomie verkeert nog steeds in een groeimodus, maar zoals we ook in vorige edities vermeldden, de basis hiervan wordt smaller. De Amerikaanse economie is hersteld na een periode van zwakte eerder dit jaar. Het groeipatroon is echter wel wat onevenwichtiger geworden, alhoewel de laatste maand er iets meer lichtpuntjes opdoemden in de huizenmarkt, investeringen en netto-exporten. De economie van de eurozone is overtuigend op het groeipad gebleven, zeker nu ook de Griekse problemen  voorlopig weer naar de achtergrond zijn verdwenen. De signalen voor een serieuze groeivertraging in China worden ondertussen sterker en overtuigender. We gaan er nog steeds van uit dat de Chinese beleidsmakers in staat zullen zijn een harde landing van de economie te voorkomen, maar een goede afloop is niet gegarandeerd. Zeker niet nu men met de instabiele valuta- en aandelenmarkt wel erg veel op zijn bordje heeft. Zorgwekkend is ook de uitstraling van de Chinese economie naar bijvoorbeeld de Duitsland.
 

Download Visie in pdf.