Update.

'Stilstand is ondergang.'

Geert de Vries, Copyplatform. 21 september 2016

Nederland behoort tot de top van landen met een innovatieve financiële sector. Maar die koppositie staat door de snelle opkomst van nieuwe technologie onder druk. Oud-minister, internetondernemer en hoogleraar Willem Vermeend moet het tij keren. Als eerste FinTech-ambassadeur gaat hij de komende twee jaar innovaties aanjagen, om zo Nederland weer op de kaart te zetten als centrum van financiële vernieuwing. Tijdens het Zwitserleven PensioenEvent op 4 oktober is Willem Vermeend één van de keynote sprekers. Een voorgesprek om alvast in de stemming te komen. ‘Vroeger was stilstand achteruitgang, nu betekent het ondergang.’

Wat houdt ‘FinTech-ambassadeur’ precies in?

‘De functie is in maart ingesteld door ministers Henk Kamp (Economische Zaken) en Jeroen Dijsselbloem (Financiën). Met als doel het innovatieproces in de Nederlandse financiële sector verder vooruit te helpen en te versnellen. Dit is dringend nodig. De wereld gaat de komende vijf á tien jaar spectaculair veranderen. Bedrijfs- en productieprocessen worden gedigitaliseerd en gecombineerd met nieuwe technologie. Door nieuwe toetreders op de financiële markt neemt de concurrentie bovendien enorm toe. Daarbij gaat het niet alleen om internetgiganten zoals Google, Apple en start-ups. Ook telecom- en grote winkelketens bieden financiële diensten. Nederlandse bedrijven hebben nog onvoldoende aansluiting bij deze ingrijpende vernieuwingen. Het is daarom van groot belang dat de financiële sector digitalisering als topprioriteit stelt. Daar ligt mijn taak. Als FinTech-ambassadeur ben ik de verbindingsschakel tussen de overheid, het bedrijfsleven en de toezichthouders. Door slim samen te werken en van elkaar te leren kunnen partijen elkaar verder brengen en stimuleren.’

Voor veel mensen is FinTech abacadabra. Kunt u het concreet maken?

‘Er is niets moeilijks aan. FinTech is de afkorting van financiële technologie. Als ik het aan iemand moet uitleggen, zeg ik altijd: kijk om je heen, thuis en bij je vrienden. Betalen, je bankrekening checken, geld lenen, sparen, belegggen, we doen het allemaal steeds vaker digitaal, vooral via onze mobiele telefoon. Ons mobieltje wordt onze bank. Sterker nog, het wordt een verlengstuk van ons leven.’

FinTech lijkt alleen te gaan over de banken. Gaat de verzekeringssector, en meer specifiek de pensioenwereld, hier ook veel van merken?

‘De financiële sector bestaat niet alleen uit het bankwezen, maar ook uit pensioenfondsen, (pensioen)verzekeraars en financiële dienstverleners waaronder adviseurs, accountants en belastingconsulenten. De snelle opkomst van de nieuwe technologie raakt iedereen, niemand kan eraan ontsnappen. Om een voorbeeld te geven uit de pensioensector: uit een recent onderzoek blijkt dat zeven van de tien Nederlanders af willen van het huidige, collectieve pensioenstelsel en pensioenopbouw liever zelf regelen. Men wil een flexibel pensioen met keuzevrijheid voor de pensioendatum en een eigen pensioenpotje. Deeltijdpensioen staat bovenaan de verlanglijst. De Sociaal-Economische Raad, ‘de polder’, is hier verdeeld over. Sommige partijen vinden een individuele pensioenrekening een goed idee, anderen waarschuwen voor de risico’s. Politieke partijen zitten ook niet op één lijn. Daarom ligt er nog steeds geen voorstel bij de Tweede Kamer. Het hangt af van het nieuwe kabinet welke richting we opgaan. Eén ding is zeker: deelnemers zullen meer ruimte krijgen voor eigen keuzes. En daar komt de nieuwe technologie om de hoek kijken. Die biedt niet alleen veel mogelijkheden voor individualisering, maar zal het proces ook versnellen. Dit gaat echt gebeuren en pensioenfondsen en –verzekeraars moeten zich hier nu al op voorbereiden. Ik verwacht dat de nieuwe technologie en communicatiemethoden ook een positieve impuls gaan geven aan het pensioenbewustzijn. De gemiddelde Nederlander is nu niet of nauwelijks in pensioen geïnteresseerd. En al helemaal niet in beweging te krijgen. Ik heb dat zelf ervaren. Als minister van Sociale Zaken heb ik het initiatief genomen voor pensioencampagnes; het resultaat was mager. Dat geldt ook voor alle enthousiaste pogingen vanuit de pensioensector. We lopen tegen een muur aan. FinTech kan die muur slechten.’

Is onze financiële sector innovatief genoeg om in de race te blijven?

‘We hebben een achterstand op andere landen, zoals het Verenigd Koninkrijk (The City), de Verenigde Staten (Silicon Valley) en Duitsland (Berlijn). Maar we hoeven niet somber te zijn, want de sector is bezig met een inhaalslag. In vergelijking met een jaar geleden staat innovatie vrijwel overal nummer 1 op de prioriteitenlijst. Het besef dat de tijd dringt, is duidelijk doorgedrongen. Nu komt het aan op versnellen, versnellen en nog eens versnellen. Wat ik ook graag wil benadrukken: we hebben een sterke en solide financiële sector, met goede toezichthouders. Ons pensioenstelsel behoort bovendien tot de beste in de wereld. Als ik in het buitenland ben en collega’s spreek, zie ik alleen maar jaloerse blikken. Wij hebben het goed voor elkaar, terwijl we toch veel klagen. De problemen hebben vooral te maken met de rekenrente die we hanteren. Als we de oude methodiek van 4% hadden gehandhaafd, was er nu veel minder aan de hand. Maar goed, het is nu eenmaal onze volksaard om te somberen. We zien altijd risico’s in plaats van kansen.’

Vroeger was stilstand achteruitgang, nu betekent het ondergang

Wat zijn de belangrijkste obstakels op de innovatieweg?

‘Bij bestuurders en Raden van Commissarissen van grote bedrijven is slechts beperkte kennis en deskundigheid aanwezig op het gebied van nieuwe technologie en digitalisering. Er is ook nauwelijks passie en animo om zich erin te verdiepen. Als ik erover begin, is de reactie al snel: ‘het zal wel’. Dit is zorgelijk. Het tweede grote probleem is het onderwijs. De gemiddelde mbo-/hbo-opleiding of universiteit leidt nog steeds studenten op voor banen die er over een paar jaar niet meer zijn. Ons onderwijs loopt achter bij de arbeidsmarkt van morgen en is onvoldoende snel met het samenstellen van vakkenpakketten voor de toekomst. Conservatisme overheerst: ‘We doen het toch best aardig’, ‘Moet dat nu al die nieuwlichterij’, ‘We hebben net een vernieuwingsoperatie achter de rug’ en ‘We willen rust in de tent’. Ik kan hier kort over zijn: vroeger was stilstand achteruitgang, nu betekent het ondergang. Een extra belemmering is dat veel scholen kampen met een vergrijzend lerarenbestand. De gemiddelde docent heeft – met alle respect - geen kaas gegeten van digitalisering en leeft nog in de oude wereld. Ook politiek Den Haag heeft nauwelijks in de gaten dat over tien jaar de hele wereldeconomie veranderd is en het huidige onderwijs dan de boot heeft gemist. Hoopgevend is dat vrijwel alle politieke partijen in hun verkiezingsprogramma pleiten voor extra investeringen in ons onderwijs. Je ziet overigens nu al dat het onderwijs zichzelf uit de markt prijst. Steeds meer private partijen, ook uit het bedrijfsleven, starten zelf opleidingen. Waar dit tot beter onderwijs leidt, ben ik voor. Want de concurrentie van toponderwijs kan bestaande onderwijsinstellingen extra prikkelen om te vernieuwen. Wel moeten we bewaken dat het onderwijs toegankelijk blijft voor iedereen.’

U bent een paar maanden bezig. Zijn er al resultaten te melden?

‘Een belangwekkende ontwikkeling is de oprichting van de InnovationHub door de Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Dit online platform biedt start-ups van innovatieve financiële diensten of producten de gelegenheid om vragen te stellen over procedures en regelgeving. Ook kunnen zij in een gecontroleerde omgeving en onder scherp toezicht van DNB en AFM met hun plannen experimenteren. De snelle ontwikkeling van de InnovationHub bewijst dat onze toezichthouders een enorme sprong maken in innovatievermogen en gezamenlijk de krachten bundelen om de financiële sector te ondersteunen. Daar mogen we trots op zijn. Een paar jaar geleden had niemand dit durven voorspellen!’

Op het PensioenEvent bestaat uw publiek uit adviseurs en werkgevers. Wat geeft u ze mee?

‘Mijn boodschap is: kijk niet naar het verleden en vandaag, maar focus je vooral op morgen. Alles gaat radicaal veranderen. Wacht niet af, maar kom in actie. Verdiep je in alle nieuwe technologische ontwikkelingen, zodat je ervan op de hoogte bent en weet wat er te koop is. En maak gebruik van alle moderne middelen om met klanten te communiceren. Techniek is geen doel, maar een middel om op elk moment van de dag, 24/7, bereikbaar te zijn en klaar te staan voor de klant. Mijn doel is bereikt als iedereen na afloop gemotiveerd en geïnspireerd naar buiten komt en tegen zichzelf zegt: ‘Wat een prachtig vak heb ik toch. Ik mag werken aan de toekomst van morgen!’

Schrijf u in voor ons PensioenEvent op 4 oktober

Wie is Willem Vermeend?

Prof. dr. Willem Vermeend (1948) was van 1984 tot 1994 Tweede Kamerlid voor de PvdA. Van 1994 tot 24 maart 2000 was hij staatssecretaris van Financiën in het eerste en tweede kabinet-Kok. Samen met minister Gerrit Zalm was hij architect van de ingrijpende belastingherziening die in 2001 als het belastingplan voor de 21e eeuw van kracht werd. Op 24 maart 2000 werd hij benoemd tot minister van Sociale Zaken in het tweede kabinet-Kok. In die functie bracht hij een omvangrijke wijziging van de uitvoering van de werknemersverzekeringen tot stand. Willem Vermeend is internetondernemer en bijzonder hoogleraar Economie 4.0 aan de Open Universiteit .Verder vervult hij verschillende commissariaten, onder meer bij Randstad en Mitsubishi. Willem Vermeend is daarnaast auteur van een groot aantal succesvolle boeken op financieel -economisch terrein. Recente publicaties zijn de revolutie van het Internet of Things, de wereldwijde opmars van Smart Industry en het Wereldklimaatakkoord; op weg naar een nieuwe wereldeconomie.

Blijf op de hoogte met Update.

Schrijf u in voor de gratis nieuwsbrief. U ontvangt elk nieuw artikel direct in uw e-mail.

Reacties

Uw reactie

Lees ook