Update.

Om te weten waar je heen gaat, moet je eerst weten waar je vandaan komt!

Eric Bot, Sr. 26 januari 2015

Bovenstaande titel lijkt volstrekt willekeurig gekozen. Toch is dat niet zo, want hoe je het ook wendt of keert, we hebben altijd te maken met “het verleden” om te komen tot de situatie waar we nu, aan het begin van 2015, staan. Dat er in de afgelopen jaren veel veranderd is in de financiële dienstverlening, zal niemand ontkennen. Dit ook nog eens in zo’n snel tempo dat het haast onmogelijk lijkt de rechtsontwikkeling bij te houden.

Mede door deze ontwikkelingen zijn accountantskantoren zich aan het oriënteren op de markt van pensioenadvisering, waarbij een aantal die stap al heeft gemaakt. Zij zien hierin een (toekomstig) verdienmodel dat aansluit op hun huidige werkwijze. Deze accountants stappen op een rijdende trein die aan verandering onderhevig is. Daarbij moeten ze zich ook realiseren dat je pensioenadvisering er niet zo maar even bij doet! In het navolgende wordt kort op een aantal onderwerpen ingegaan, waarbij ik deze koppel aan de (toetredende) accountant in de wereld van de pensioenadvisering. Ik begin met het onderdeel provisieverbod, omdat hierdoor de gehele pensioenmarkt gedwongen werd over te stappen naar een ander verdienmodel.

Provisieverbod

Door het provisieverbod per 1 januari 2013 is het distributielandschap ingrijpend gewijzigd. Doel van de wetgever was een ‘rolontvlechting te bewerkstelligen tussen de adviseur/bemiddelaar en de aanbieder/verzekeraar, zodat de adviseur/bemiddelaar zich volledig kan richten op het bedienen van zijn of haar klant. Veel klanten zagen de adviseur/bemiddelaar namelijk als een verlengstuk van de aanbieder/verzekeraar. Subdoel van het provisieverbod was een cultuuromslag waarbij men overgaat van product gedreven verkoop (provisie) naar klantgerichte advisering. Een situatie waarbij sturingsmogelijkheden door de aanbieder zoveel mogelijk zijn weggenomen. Opgemerkt zij dat ik hier bewust adviseur/bemiddelaar noem, want ook voor de accountant geldt dat voor pensioenadvisering de Wet op het financieel toezicht van toepassing is waarin die begrippen bepalend zijn. Per 1 januari 2013 zijn tevens de vakbekwaamheidseisen voor pensioenadvisering en bemiddeling verzwaard. Je mag pas adviseren en bemiddelen in pensioen als je beschikt over de vereiste Wft-diploma’s (pensioen).

Ik zie thans een verzekeringsmarkt in transitie die zich na het provisieverbod opnieuw aan het settelen is. Adviseurs/bemiddelaars die voorheen hun verdienmodel baseerden op provisie-inkomsten, hebben drastische wijzigingen moeten doorvoeren om te overleven. Intermediairs zullen noodgedwongen nieuwe (belonings)afspraken moeten maken met hun klanten (verzekeringnemers). Juist hier zien accountants een mogelijkheid, omdat hun verdienmodel veelal gebaseerd is op urendeclaraties. Dit sluit goed aan bij de nieuwe ontwikkeling op het gebied van pensioenadvisering.

Zorgplicht

Het begrip zorgplicht is ruim en omvangrijk. De essentie van zorgplicht kan in het kort en algemeen geformuleerd worden als het anderen beschermen tegen zichzelf. Bijvoorbeeld door hen te behoeden voor gebrek aan inzicht of voor de gevaren van lichtvaardigheid.

Als accountants zich gaan richten op pensioenadvisering en/of bemiddeling, komen hier nieuwe zorgplichten bij kijken. De Hoge Raad heeft de zorgplicht van de assurantieadviseur geformuleerd als “de zorg betrachten die van een redelijk bekwaam en redelijk handelend beroepsgenoot mag worden verwacht”. Tijdens de sessie op 4 februari zal ik nader op het punt van de zorgplicht ingaan, waarbij ik tevens een antwoord geef op de vraag wie verantwoordelijk is voor het pensioenadvies.

Portefeuillerecht

Het portefeuillerecht werd voor het eerst geregeld in de WAB (Wet assurantiebemiddeling 1952) en is in 1991 opgevolgd door de Wabb (Wet assurantiebemiddelingsbedrijf 1991). Het portefeuillerecht zoals we dat nu kennen, is vastgelegd in hoofdstuk 4 van de Wet op het financiële toezicht, om precies te zijn in afdeling 4.3.8.3. Doel van het portefeuillerecht is de assurantiebemiddelaar te beschermen tegen de verzekeraar. Dit komt echter uit een tijdsgewricht waarin de bemiddelaar gezien kon worden als een agent die beschermd moest worden tegen zijn principaal, de verzekeraar. Natuurlijk kan je hier de vraag stellen of het hedendaagse portefeuillerecht nog wel van deze tijd is. Persoonlijk vind ik van niet, maar het is aan de wetgever om dit aan te pakken. Voor de accountant is het belangrijk te weten wat het portefeuillerecht inhoudt. Wat betekent dit als je gaat adviseren en bemiddelen in pensioenen? Tijdens het Accountantscongres op 4 februari 2015 zal ik hier uitgebreid op ingaan.

Pensioenadvisering anno 2015 doe je ernaast, niet erbij!

Met alle gewijzigde regelgeving, de nadrukkelijk meer aanwezige toezichthouders, die ook nog eens dichter op financiële dienstverleners zitten, is het geen sinecure om pensioenadvies te geven dat aan alle vereisten voldoet. De AFM heeft als gedragstoezichthouder een serie van elf leidraden opgesteld waarlangs, volgens de zienswijze van de AFM, een pensioenadvies zou kunnen verlopen. Dat biedt pensioenadviseurs en accountants enige houvast bij het bepalen van hoe een goed pensioenadviestraject eruit zou kunnen zien. Toch blijven er altijd vragen open staan. Hoe moet men in dit verband bijvoorbeeld de juridische figuur van de “hulppersoon” zien? Moet de adviseur/bemiddelaar worden beschouwd als verlengstuk (hulppersoon) van de aanbieder of juist niet? Het antwoord op deze vragen is niet zomaar te geven, maar hangt van geval tot geval af van de omstandigheden. In mijn presentatie op het Accountantscongres op 4 februari zal ik ook dit vraagstuk uiteenzetten en beantwoorden. Wilt u erbij zijn? Schrijf u nu in.

Blijf op de hoogte met Update.

Schrijf u in voor de gratis nieuwsbrief. U ontvangt elk nieuw artikel direct in uw e-mail.

Reacties

Uw reactie

Oude reacties.

Perry Simons - 1001 dagen geleden

Beste Eric, helder en goed omschreven waar het voor de accountants kan gaan wringen. Het is wel zaak dat hier - met name door de wetgever - duidelijke afspraken over worden gemaakt. Ben benieuwd naar je vervolgverhaal op de 4e !

G van der Toorn - 1000 dagen geleden

Alle accountants-pensioenadviseurs zouden zich nu moeten afvragen of ze in hun dossier een goede en vooral recente pensioenbrief in het DGA-dossier hebben zitten en of de eventueel verzekerde risicokapitalen voor het partner- en wezenpensioen voldoende zijn. Hetzelfde geldt voor een juiste projectie van het daadwerkelijke uit de BV te zijner tijd uit te keren pensioen en wat er gebeurt als "de pot" leeg is na een paar jaar.

Eric Bot - 1000 dagen geleden

Geachte heer Van der Toorn,
Als eerste dank voor uw reactie. Het zijn punten die van wezenlijk belang zijn bij de advisering rond om de DGA. Opgemerkt dat een van de Zwitserleven principes is om het nabestaandenpensioen (partner en kinderen) op adequaat niveau te regelen.
De juiste projectie zoals u dat noemt is ook ingegeven door de commerciële en fiscale waardering van de pensioenverplichting in eigen beheer. De staatssecretaris heeft aangegeven om voor het mei reces van dit jaar te komen met een bepaalde oplossingsrichting voor het pensioen in eigen beheer. Daarbij merkt u terecht op dat het langleven risico van pensioenuitkeringen vanuit een eigen beheer situatie kunnen uitmonden tot een lege pot met mogelijk nog vele levensjaren voor de boeg. Dat zouden we niet op die manier moeten willen met zijn allen. Voor nu is het afwachten waar de politiek mee gaat komen.
Hartelijke groet,
Eric Bot

Rob Goedhart - 1000 dagen geleden

Er staan een aantal onjuistheden in dit artikel. In de eerste plaats heeft het provisieverbod slechts invloed op de markt van penisoenVERZEKERINGEN (dus voor slechts ca 15% van de personen die pensenrechten hebben) . Niet op het terrein van de pensioenfondsen, waar zo'n 85% van de pensioengerechtigden hun rechten hebben.
Verder valt in de Wft te lezen dat onder 'adviseren' wordt gezien: 'het aanbevelen van een of meer specifieke producten aan een bepaalde klant'. Dat betekent dat een accountant, die zich ver houdt van aanbevelen, helemaal niet aan de Wft-eisen hoeft te voldoen.
Pensioenen zijn al complex genoeg. Althans, we maken het met elkaar complex. Maak het a.u.b. niet nog complexer.

Lees ook