Update.

Er bestaat geen garantie voor de toekomst

Adjiedj Bakas. 28 augustus 2015

Het bestaan is wezenlijk onzeker - dat is de speelruimte die de voorzienigheid ons gunt. We moeten daar blij mee zijn, want zo genieten we een zekere mate van vrijheid en zijn we mede-scheppers van ons bestaan. Maar de meeste mensen zijn als de dood voor onzekerheid en onze samenleving heeft lange tijd ook de illusie gecreëerd dat zekerheid  een reële optie is. De verzorgingsstaat deed het voorkomen alsof er voor elk probleem een oplossing klaar lag, maar zoiets is financieel natuurlijk niet haalbaar. Het is ook niet voor niks dat de onbetaalbare verzorgingsstaat ondertussen is ingeleverd voor de participatiesamenleving, waarin eigen verantwoordelijkheid het uitgangspunt is.

Garanties voor de toekomst zijn er nooit geweest en zullen er ook nooit komen. Natuurlijk kunnen we van alles verzekeren, om de ergste risico’s uit te bannen, maar in de basis blijft het bestaan onzeker. Als je het mij vraagt moeten we die onzekerheid omarmen en niet proberen met alle macht uit te bannen. Want zeg nou zelf: onzekerheid komt ook met kansen.

Dat geldt al helemaal in deze tijden. Kon een ondernemer met een goedlopende zaak er enkele decennia terug nog redelijkerwijs van uit gaan dat zijn zaak ook het jaar erop nog zou floreren, tegenwoordig zijn er alom spelbrekers, disruptors genaamd, die je verdienmodel via de introductie van een nieuwe technologie in korte tijd verouderd kunnen maken. Weg zekerheid. En met onze financiële arrangementen gaat het al net zo. Spaarrente op onze centjes krijgen we nauwelijks meer, de beurzen zijn uitermate volatiel, en een waardevast pensioen is een ding van het verleden.

Worden pa en ma te duur, dan onterven de jongeren ze.

Het huidige pensioenstelsel dateert uit een tijd waarin mensen hun leven lang bij een baas werkten, vaak een (middel)groot bedrijf dat van de wieg tot het graf voor zijn medewerkers zorgde.  Er zullen nu en straks vast wel mensen overblijven die hun leven lang bij een baas blijven werken, maar de meerderheid zal dat niet meer doen. Jongeren van nu hebben voor hun 35ste al wel 7 werkgevers gehad.  Steeds meer mensen krijgen een internationale loopbaan. Ze werken kortere of langere tijd buiten hun geboorteland en hebben dus eigenlijk behoefte aan een portable pensioen.  Dat is niet aan landsgrenzen gebonden, het past bij de life & career planning van de ‘ADHD-generatie’ die de arbeidsmarkt van de komende tijd gaat domineren.  Deze generatie zal voor het eerst in de geschiedenis weinig tot niets erven van hun ouders: de erfenis zal door pa en ma zelf opgesoupeerd zijn.  Deze generatie moet dus een life & career planning vormgeven met geen of weinig financiële hulp van de generatie ervoor. Worden pa en ma te duur, dan onterven de jongeren ze. Voorwaar, een andere wereld.  De nieuwe generaties gaan niet “na hun pensioen leuke dingen doen”. Daar zijn ze te ongeduldig en ongedurig voor, ze willen van het leven genieten en wel hier en nu. Ze realiseren zich geleidelijk ook wel dat het voor het eerst in lange tijd is dat een nieuwe generatie het niet automatisch beter krijgt dan de vorige, integendeel. 

Al begin jaren tachtig, toen de wereld, net als nu, een economische crisis doormaakte, bleek dat de verzorgingsstaat, zoals die na de oorlog in de meeste West-Europese landen was opgebouwd, over zijn houdbaarheidsdatum heen was. Goede en betaalbare gezondheidszorg voor iedereen, sociale voorzieningen, een welvaartsvast pensioen, waarvan genoten kan worden op een leeftijd dat het leven nog een beetje zin heeft: het was duidelijk dat als er niet iets zou veranderen het binnen afzienbare tijd onbetaalbaar zou worden. Toch werd er niets gedaan. De dreiging werd genegeerd en we droomden met zijn allen verder. Toen het vanaf einde van dat decennium beter ging en de voorspoedige jaren negentig aanbraken, leek de koek niet meer op te kunnen. Rijkdom en welvaart waren binnen handbereik, en wel voor iedereen. Velen deden hun greep uit de pot. Een eigen huis, of misschien wel twee; een tweede auto; een Italiaanse designer keuken of badkamer; stoppen met werken op je 55ste. Het was een prachtig leven. Maar voor velen was het ook een leven op de pof. Inmiddels zijn we stevig door de realiteit ingehaald. Een waardevast pensioen kunnen we wel vergeten met de blijvend lage rentes van tegenwoordig. Een zakelijk succesverhaal kan zo in zijn tegendeel verkeren door concurrentie of technologie uit onverwachte hoek. De koek kan wel degelijk op, en zo heel veel is er niet meer over. Maar minder snoepen is niet gemakkelijk. We zijn gewend geraakt aan een luxeleven dat nu voor de meesten niet meer is weggelegd. Zij zullen met een bittere kater uit de droom ontwaken en zich moeten aanpassen aan een aanmerkelijk lagere levensstandaard. Alleen hoogopgeleide specialisten, die bovendien letterlijk en figuurlijk bereid zijn om grenzen te overschrijden, weten zich in de huidige tijd nog verzekerd van een groeiende welvaart.

Voor de werkende mens betekent dit meer dan ooit dat hij zich moet realiseren dat een stevige financiële buffer een verstandig onderdeel moet worden van zijn toekomststrategie. Je centjes verstandig beleggen en de beste rendementen zien te verkrijgen wordt van levensbelang.  Het nieuwe pensioen heet dan ook geen pensioen. In je levensloop heb je verschillende keren een mini-pensioen in de vorm van een sabbatical, een reis of een studieverlof. Of om een omscholing te financieren. Of een tijdelijke migratie naar een ander land. De technologische revolutie die er nu aan komt zorgt voor een enorme toename in arbeidsproductiviteit, waardoor werkenden ook meer vrije tijd krijgen. Ze gaan ook meer mantelzorg verlenen. Met dit nieuwe pensioen kan je bijvoorbeeld ook een jaar vrij nemen om voor je dementerende vader te zorgen. We moeten er alleen wel een nieuwe naam voor verzinnen, want jongeren gapen al bij het horen van het p-woord. Tegelijkertijd moet het pensioenfonds van de toekomst de mensen leren matiger te leven. Niet al het geld uitgeven aan minipensioenen en niks overhouden voor je allerlaatste levensfase bijvoorbeeld. Dat moet je doen op een manier die niet betuttelend overkomt, een opgave in deze tijden van assertieve burgers die overal een mening over hebben.

Hoe dan ook is onzekerheid een blijvertje in ons leven. We zullen daar een gedegen life & career planning tegenover moeten plaatsen. We zullen ook flexibel moeten zijn en accepteren dat een stapje terug doen altijd tot de mogelijkheden behoort. Met die opstelling is onzekerheid niet langer een vloek, maar een realiteit die voors en tegens heeft.

Garanties in een nieuw perspectief!

Zoals Adjiedj Bakas al schrijft bevinden we ons in een bijzondere situatie. We worden ouder en moeten langer doorwerken. De financiële markten zijn onzekerder dan ooit en de rente is historisch laag. Hierdoor rijzen de kosten van gegarandeerde pensioenen de pan uit. Hoe zorgen we toch nog voor een onbezorgde oude dag? Dit thema staat op 1 oktober centraal op het Zwitserleven #PensioenEvent 2015 in Radio Kootwijk. Mét een aantal topsprekers!

Blijf op de hoogte met Update.

Schrijf u in voor de gratis nieuwsbrief. U ontvangt elk nieuw artikel direct in uw e-mail.

Reacties

Uw reactie

Oude reacties

arretje - 787 dagen geleden

Wat een onsamenhangend deterministisch lul verhaal......
Du vin du pain et du boursin dat is het enige wat je nodig hebt voor een goeie ouwe dag en een groep tien jaar jongere vrienden,ik zie het in mijn omgeving mensen hemeltje schatrijk centen op de bank en vette pensioenregeling maar eenzaam als de pest en vervelen zich te pletter...

Mees - 786 dagen geleden

M.i. slaat Adjiedj de spijker op zijn kop. We moeten anders omgaan met pensioen en er niet zondermeer vanuit gaan dat het wel goed zit of komt, of dat er wel voor ons gezorgd wordt. Dat laatste is toch ook wat we willen: Zelf beslissen wat goed voor ons is...! Dan moet je er wel over nadenken. Ieder zijn mening, maar Arretje: Als jij het redt op wijn, brood en smeerkaas..? Ik niet. Van smeerkaas met knoflook ga je niet beter ruiken. Dat komt vriendschappen niet ten goede :-)

Guido - 786 dagen geleden

A. Bakas heeft gelijk en dat kan best wel zenuwachtig maken maar je voelt ook meteen onder de leden dat er energie vrijkomt die ervoor kan zorgen dat we ons niet meer in slaap laten sussen van uitspraken over de hoogte en veiligheid van pensioenen. Ben straks 48 en denk sowieso niet dat ik met 67, wat zeg ik, 70 met pensioen ga. Dus blijven werken aan de eigen inzetbaarheid, instellen op een hopelijk lang, gezond leven en investeren in andere potjes. We ondergaan sowieso een revolutie ook aangaande het p-woord. Alleen, niemand durft het ons nog te vertellen. Anders ontstaat paniek, en maatschappelijke onrust en dat willen we niet. Daarom: wees voorbereid, niets blijft zoals het nu is en de komende 10 jaar worden heel spannend qua transitie.

wim - 786 dagen geleden

het waren toch de financiele adviseurs die de consument ging aansporen om vooral schulden te maken, overwaarde huis te benutten, oma en opa hypotheek. het kuddegedrag met koopsompolissen,lijfrente polissen niet te vergeten. een stevige financiele buffer voor de toekomst moet je zelf voor zorgen.maar dan wel in een vorm van banksparen, waarbij de erfgenamen het restkapitaal mogen verkrijgen onder inhouding van b.v 25-30% erfbelasting. ( de staat heeft in het verleden ook het belastingvoordeel geleverd)dan worden de ouders ook niet onterfd! pensioenadviseurs!!!!!! bel je tegenwoordig naar de tussenpersoon dan krijg je als je niet uitkijkt snel te horen, dat het een advies is en er dus betaald dient te worden. pensioenfondsen hebben tot de dag van vandaag nog geen product-innovatie doorgevoerd. met goedkeuring van de staat kan men rustig doorgaan met het binnenscheppen van bakken met geld. zij leunen rustig achterover.
het zwitserleven pensioen.de eerste reclame spotjes met huub stapel! jaren later blijkt maar een ding. zijn wij niet stapelgek geweest om dit geloven.

Frits - 786 dagen geleden

De huidige veertigers die aan de touwtjes trekken zijn als watjes opgegroeid, hebben ontzettend veel medelijden met zichzelf, ontberen zelfvertrouwen en zelfinzicht, zijn ondertussen de hoogst opgeleide groep veertigers ooit met dito hoge inkomens en materieel bezit, helemaal als je bedenkt dat een groot deel van hen als tweeverdiener van twee van die riante inkomens leeft, klagen steen en been en schetsen van 's morgens vroeg tot 's avonds laat in de kroeg en in en op alle media met hun leeftijdgenoten donkere toekomstperspectieven voor hen zelf en hun bloedjes van arme, ja straatarme kindertjes die het later oh zo slecht zullen krijgen en proberen voor zich zelf nog meer te vergaren door de ouderen van nu door de overheid kaal te laten plukken en dat mag natuurlijk omdat die ouderen voor rijke stinkerds worden gehouden en de veertigers nu al, naar eigen zeggen, veel te veel kosten en dus propageren de veertigers het steeds meer onthouden van dure zorg en dure levensverlengende operaties want hoe eerder dood hoe minder ze uit de pensioenpot eten, hoe minder zorgkosten ze uit de algemene en hun eigen middelen gebruiken en hoe eerder die gelden en de materiële nalatenschappen aan hen, veertigers en jonger, zullen toevallen. Logisch toch?

Lees ook