Update.

De toekomst van het Ondernemers­pensioen.

Mr. dr. G.M.C.M. Staats. 27 oktober 2015

Op 24 september verscheen een kort artikel in het FD met de kop “Wiebes wil af van het pensioen in eigen beheer“. Een toch wel verrassende conclusie uit het overleg met de Kamercommissie  Financiën van de Tweede Kamer. Welke kant gaat het op en zou het op moeten gaan met het pensioen van de ondernemer?

Al sinds eind 2012 wordt discussie gevoerd  over een nieuwe faciliteit voor de het pensioen van de DGA. Eind 2012 gaf de staatssecretaris van Financiën aan dat “het hanteren van twee waarderingsstelsels naast elkaar kan leiden tot onduidelijkheden en naar het gevoel van sommigen ook tot onevenwichtigheden”. Hij heeft daarom toegezegd “om te kijken of er mogelijkheden zijn om de gevolgen van het huidige onderscheid tussen commerciële en fiscale waarderingsregels bij pensioen in eigen beheer te mitigeren”. Uiteindelijk is hij een jaar later in een brief hierop verder ingegaan. Dit leidde meerdere keren tot Kamervragen en antwoorden. Ten slotte heeft de staatssecretaris op 1 juli 2015 een brief aan de Eerste en Tweede Kamer gestuurd met oplossingsrichtingen over het pensioen in eigen beheer. De behandeling van deze brief heeft op 24 september in de Vaste Commissie voor Financiën plaatsgevonden.

Een goed pensioen is niet alleen in het belang van de DGA, maar het is ook een maatschappelijk belang. De discussie gaat dan ook, wat mij betreft, verder dan alleen om het pensioen van de DGA. Ook het pensioen, de oudedagsvoorziening van de IB-ondernemer en de ZZP-er verdienen aandacht. Het is namelijk een feit, dat het aantal mensen dat aan het arbeidsproces deelneemt, maar niet onder een pensioenregeling valt, flink groeit.  

Staatssecretaris Wiebes zoekt naar oplossingen voor het pensioen van de DGA. Maar het ligt dus veel meer in de lijn om naar een oplossing te zoeken voor het ondernemerspensioen in de volle breedte.

Een oudedagsvoorziening moet er uiteindelijk voor zorgen, dat de levensstandaard van de betrokkene beveiligd wordt. Dit kan worden gekwalificeerd als een adequate oudedagsvoorziening. Ondernemers zouden dit toch nog graag doen binnen de eigen onderneming, zo tonen de enquête en interviews van de Werkgroep Ondernemerspensioen aan.

Toch zinspeelt de staatssecretaris in zijn brief van 1 juli 2015 op afschaffing van het pensioen in eigen beheer. Dit kwam ook aan de orde in het overleg in de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer op 24 september. Hieruit blijkt, dat de staatssecretaris voor de Kerst met een brief gaat komen, waarin ook de optie is uitgewerkt om het pensioen in eigen beheer af te schaffen. Dit zou gepaard kunnen gaan met de mogelijkheid voor DGA’s om het pensioen tegen de fiscale waarde af te kopen, waarbij 80% van dit bedrag dan in de heffing zou worden betrokken. Tenminste deze mogelijkheid werd door de staatssecretaris geopperd.

Er zijn nauwelijks adequate oplossingen voor het pensioen van de ondernemer.

Naar mijn mening functioneert het pensioen in eigen beheer niet goed. Maar het belangrijkste argument om de opbouw in eigen beheer vooralsnog te handhaven is het feit dat nog altijd een goed alternatief ontbreekt. Er zijn nauwelijks adequate oplossingen voor het pensioen van de ondernemer. Afschaffing van eigen beheer leidt niet tot een verbetering en daarom is dit nu geen wenselijk scenario. Afschaffing  voorziet namelijk niet in alternatieven voor een oudedagsvoorziening voor de ondernemer. Het is daarom prematuur om het eigen beheer af te schaffen.

Daarbij is het de vraag of de ondernemer zijn oudedagsvoorziening buiten de onderneming zal regelen. Hierbij kan beweerd worden, dat dit zijn eigen verantwoordelijkheid is, maar dat is veel te eenvoudig. Zoals eerder gezegd is het ook van maatschappelijk belang dat een gepensioneerde ondernemer over een adequate oudedagsvoorziening beschikt.

Wel moeten we af van de spagaat bij het pensioen in eigen beheer. Enerzijds staat namelijk de oudedagsvoorziening centraal en anderzijds de financiering van de onderneming. Deze uitgangspunten staan op gespannen voet met elkaar.

Daarom moeten andere oplossingsrichtingen worden onderzocht. Is het bijvoorbeeld denkbaar om een verplichte pensioenregeling tot een bepaald inkomensniveau in te voeren? Ik besef me dat dit veel vragen oproept. Er zijn namelijk ook werknemers die niet deelnemen aan een pensioenregeling en feitelijk zouden ook zij dan onder een verplichte regeling moeten gaan vallen. Een ander alternatief zou een premiepensioeninstelling voor de ondernemers kunnen zijn, waarbij eventueel een mogelijkheid bestaat geld uit te lenen aan de ondernemer. Serieuze alternatieven die het overwegen waard zijn. De Werkgroep Ondernemerspensioen publiceert binnenkort een rapport, waarin dit verder uitgewerkt wordt.

Op dit moment en voor dit moment lijkt het oudedagssparen zoals eerder door de staatssecretaris voorgesteld wel een begaanbaar pad. Maar daar moet het dan niet bij ophouden. Afschaffen van eigen beheer zonder serieus alternatief is gewoon een slecht idee.

Het ondernemerspensioen moet leiden tot een gedegen oudedagsvoorziening. De fiscaliteit mag niet het doel zijn voor het aangaan van een pensioenovereenkomst binnen de onderneming. Een pensioenvoorziening is veel meer dan dat.

Gerard Staats

Gerard Staats is werkzaam bij Bureau Vaktechniek van BDO Belastingadviseurs en tevens verbonden aan het Fiscaal Instituut van de Universiteit van Tilburg. Hij is voorzitter van de Werkgroep Ondernemerspensioen. De Werkgroep Ondernemerspensioen bestaat uit mr. dr. G.M.C.M. Staats (voorzitter), mr. H.P.M. van Bijnen (Tilburg University), dr. A.H.H. Bollen-Vandenboorn (Maastricht University), dr. B. Dieleman (Loyens & Loeff, Tilburg University), prof. dr. G.J.B. Dietvorst (Tilburg University), P.P.M. Lavrijssen FB FFP (Aegon Adfis) en mr. P.F.H. Weishaupt†.

Gerard sprak tijdens het Zwitserleven PensioenEvent. Hier vindt u zijn presentatie. En de presentaties van anders sprekers op het event.

Blijf op de hoogte met Update.

Schrijf u in voor de gratis nieuwsbrief. U ontvangt elk nieuw artikel direct in uw e-mail.

Reacties

Uw reactie

Lees ook