Heeft publicatie van het Toeslagenlabel 2009 nog zin?

Het gebruik van het Toeslagenlabel staat voor 2009 onder druk. Dit label, ondermeer bedoeld om de waardevastheid van pensioenregelingen te kunnen vergelijken, zal over die waardevastheid de komende jaren geen realistische informatie geven. Wat is er aan de hand?

Komende jaren nog toeslagen te verwachten?
Door de kredietcrisis is voor veel pensioenregelingen geen geld meer beschikbaar om de pensioenen te indexeren (toeslagen te verlenen). Nu niet en zoals het zich nu laat aanzien, ook de komende jaren niet. Dit speelt om te beginnen bij pensioenfondsen die ‘in onderdekking’ zijn. Om uit de situatie van onderdekking te komen, moeten de betreffende pensioenfondsen maatregelen nemen. Eén van de maatregelen kan zijn dat de pensioenen de komende jaren niet worden geïndexeerd.

Bij verzekeraars is geen sprake van onderdekking zoals bij pensioenfondsen het geval is. De pensioenen bij verzekeraars zijn dus gegarandeerd. Maar bij verzekerde pensioenregelingen wordt de indexatie vaak gefinancierd uit de overrente. Ofwel, als er meer rendement wordt behaald dan het door de verzekeraar gegarandeerde rendement, dan is er ruimte om te indexeren. Maar als de winstgevendheid van de portefeuille door het huidige beursklimaat zo ver daalt dat geen overwinst meer beschikbaar is, dan is de financieringsbron voor indexatie opgedroogd. Er zal dan niet, of in ieder geval minder, worden geïndexeerd.

Hoe leg je tijdens de huidige kredietcrisis uit dat er volgens de voorgeschreven berekeningen van het Toeslagenlabel “naar verwachting” (namelijk met een tijdshorizion van 15 jaar) een bepaalde indexatie zal krijgen, terwijl de deelnemer jaar na jaar ziet dat hij er niets bij krijgt?

Geen toeslagen en geen waardeoverdracht, waarom dan wel een Toeslagenlabel?
Het Toeslagenlabel is ondermeer geïntroduceerd om werknemers de gelegenheid te geven de waardevastheid van hun oude en hun nieuwe pensioenregeling te vergelijken. Dit is met name van belang bij waardeoverdracht. Als de werknemer bij een nieuwe werkgever in dienst treedt, heeft hij de mogelijkheid zijn pensioenen over te dragen van de oude naar de nieuwe pensioenregeling. Hij moet dan een keuze maken: “Laat ik het staan en wat wordt het dan later waard? Of neem ik het mee naar de nieuwe regeling en wat levert mij dat dan op?”. Een Toeslagenlabel helpt de werknemer bij deze keuze: het label geeft op een ‘eerlijke, toegankelijke en begrijpelijke wijze’ informatie over de waardeontwikkeling van het pensioen. Op zich dus een goede zaak, zo’n label.

Maar toch, als er door de onderdekking van pensioenfondsen geen waardeoverdracht mag plaatsvinden en er verder weinig geïndexeerd zal worden, wat is dan op dit moment het praktische nut van het label? Er is namelijk niets meer te vergelijken. Hierdoor is het doel van het Toeslagenlabel op dit moment dan ook ver te zoeken.

Minister Donner neemt maatregelen
Minister Donner heeft ook ingezien dat het leveren van een Toeslagenlabel voor een pensioenfonds in onderdekking leidt tot een merkwaardige boodschap. Na overleg met de AFM wil de minister het daarom voor alle pensioenfondsen mogelijk maken te kiezen tussen publicatie van het Toeslagenlabel of het versturen van een (strak geredigeerde) brief. De minister denkt er nog over na of verzekeraars het Toeslagenlabel moeten publiceren of ook gebruik kunnen maken van een ‘standaard’-brief.

Het lijkt erop dat met twee maten wordt gemeten. Ook pensioenfondsen die geen problemen hebben mogen namelijk de publicatie van het Toeslagenlabel achterwege laten. Hoewel verzekeraars geen van alle problemen hebben met een dekkingsgraad, worden zij wel geconfronteerd met een verlaging of het wegvallen van de overrente en dus een belangrijke financieringsbron voor de indexatie. Het zou merkwaardig zijn als zij wel het Toeslagenlabel moeten publiceren. Waar is het level playing field tussen verzekeraars en pensioenfondsen?
Al met al zou dit een extra reden voor de minister moeten zijn, zich nog eens te beraden over publicatie van het Toeslagenlabel voor 2009.

Zwitserleven bepleit dat verzekeraars dezelfde mogelijkheden krijgen als pensioenfondsen. Dat wil zeggen dat verzekeraars net als pensioenfondsen in 2009 een standaardbrief mogen gebruiken als zij het Toeslagenlabel niet publiceren. Het is dan het duidelijkst als die brief dan ook echt een standaardbrief is en niet een per pensioenregeling toegesneden brief die in woorden alle informatie weergeeft die anders in het plaatje van het Toeslagenlabel wordt samengevat. Zo’n echte standaardbrief kan voldoen omdat elke deelnemer op dit moment snapt dat er van indexatie geen of nauwelijks sprake kan zijn: de kranten staan er immers wekelijks vol van.

Als de storm gaat liggen
Ook in pensioenland laat de kredietcrisis nogal wat stormen losbarsten. Hierdoor vervalt voor 2009 de verplichte publicatie van het Toeslagenlabel voor pensioenfondsen. Als de minister consistent is in zijn beleid, zou voor 2009 geen enkele pensioenuitvoerder verplicht moeten worden het Toeslagenlabel te publiceren.
Als de economische tegenwind vervolgens gaat liggen, dan kan publicatie van het label in een later jaar weer gemeengoed worden. En wellicht is dat al in 2010.

Drs. Poul Gelderloos
Zwitserleven
FiZie, Fiscale en juridische zaken & Beleid